جوانان امروز، انقلاب دیروز را چگونه می‌بینند؟

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، امروز، چهار دهه از عروج ملکوتی حضرت امام خمینی (ره)، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران می‌گذرد. نسلی که شور و شعورِ انقلاب را با تمام وجود لمس کردند، رفته رفته جای خود را به جوانانی داده‌اند که نه تنها آن دوران را ندیده‌اند، بلکه تصویری متفاوت از امام و انقلاب در ذهن دارند. اما آیا این تفاوت به معنایِ دوری است؟ آیا نسلِ امروز، که در عصرِ اینترنت و شبکه‌های اجتماعی رشد کرده، از آرمان‌هایِ انقلاب دور شده است؟

پاسخ، در قلبِ تپنده‌یِ همین جوانان نهفته است. جوانانی که شاید خاطره‌ای از روزهایِ مبارزه یا حضورِ امام در میانشان نداشته باشند، اما در بزنگاه‌هایِ حساسِ این سرزمین، بارها نشان داده‌اند که «هویت ملی»، «استقلال» و «عزت» برایشان اولویتِ اول است. عشق به امام (ره) و باور به انقلاب اسلامی، برای این نسل، نه یک خاطره‌یِ گذرا، بلکه گنجینه‌ای زنده است که در نگاهشان به هویتِ ایرانی و روحیه مقاومت، متجلی می‌شود.

شاید تصویرِ نسلِ جدید از امام خمینی (ره) و انقلاب، حاصلِ روایت‌هایِ تازه‌ای باشد که در دنیایِ دیجیتال شکل گرفته است. اما این تصویر، هرگز «منفی» یا «دور» از آرمان‌ها نیست. بلکه بازتابی از تلاشِ همین نسل برای درکِ عمیق‌ترِ میراثِ ماندگارِ انقلاب است؛ میراثی که امام (ره) آن را بنا نهاد و نسلِ امروز، با شور و اشتیاق، پاسدارِ آن است. دکتر علیرضا شریفی یزدی، جامعه‌شناس و آسیب‌شناس اجتماعی، در گفت‌وگو با «ایرنا زندگی»، این نگاهِ نو را به زیبایی تشریح کرده و نشان می‌دهد که چگونه عشق به امام و انقلاب، همچنان در قلبِ جوانانِ این مرز و بوم زنده و پویاست.

انقلاب در ذهن نسل Z چگونه روایت می‌شود؟

علیرضا شریفی یزدی، جامعه‌شناس و آسیب‌شناس اجتماعی معتقد است تفاوت اصلی نسل جدید با نسل‌های گذشته در منابع اثرگذار بر فرآیند تربیت و شکل‌گیری نگرش‌های اجتماعی آنهاست. او می‌گوید: «نسل Z در فضایی رشد کرده که تنوع منابع اطلاعاتی و رسانه‌ای در آن بسیار گسترده است. طبیعی است که این نسل برای شناخت انقلاب اسلامی و شخصیت امام خمینی (ره)، بیش از هر چیز به روایت‌های متنوع، گفت‌وگوهای اقناعی و زبان متناسب با زیست خود نیاز داشته باشد.»

به گفته او، نسل‌های پیشین بسیاری از تحولات انقلاب را به‌صورت مستقیم تجربه کرده بودند، اما نسل امروز عمدتاً از طریق روایت‌ها با این تاریخ آشنا می‌شود و همین مسئله اهمیت روایت‌گری دقیق، جذاب و متناسب با نیازهای نسل جدید را دوچندان می‌کند.

انتقال روایت انقلاب؛ مأموریتی که نیمه‌تمام مانده است

شریفی یزدی معتقد است شرایط جدید رسانه‌ای، ضرورت استفاده از شیوه‌های نوین برای گفت‌وگو با نسل جوان درباره تاریخ معاصر ایران و آرمان‌های انقلاب اسلامی را دوچندان کرده است.

او می‌گوید: «نسل زد با نسل‌های قبل تفاوت‌هایی دارد و طبیعی است که برای ارتباط با این نسل باید از زبان و ابزارهای متناسب با زیست رسانه‌ای خودش استفاده کرد. شناخت این نسل از انقلاب اسلامی و امام خمینی(ره) نیز در بستر همین فضا شکل می‌گیرد.»

وی در عین حال تأکید می‌کند که نسل Z را نمی‌توان یک مجموعه یکدست دانست و میزان آشنایی جوانان با تاریخ انقلاب و شخصیت امام خمینی (ره) در خانواده‌ها و محیط‌های مختلف، متفاوت است.

این جامعه‌شناس بخشی از شرایط موجود را ناشی از تحولات اجتماعی و اقتصادی سال‌های اخیر می‌داند و می‌گوید: «نسل جوان امروز با حجم گسترده‌ای از اخبار، روایت‌ها و تحلیل‌های مختلف مواجه است و طبیعی است که این فضا بر شکل‌گیری نگرش‌های او اثرگذار باشد.»

مکتب امام؛ روایت مقاومت برای نسل جدید

با این حال بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند همچنان یک مفهوم محوری می‌تواند پلی میان نسل جدید و اندیشه امام خمینی ایجاد کند؛ مفهومی به نام «مقاومت». در همین زمینه، چندی پیش حجت‌الاسلام محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی با اشاره به مهم‌ترین مؤلفه اندیشه بنیانگذار انقلاب اسلامی اظهار کرد: «اگر بخواهیم مکتب امام خمینی را در یک واژه خلاصه کنیم، شاید مقاومت شایسته‌ترین تعبیر باشد. مکتب امام، مکتب ایستادگی در برابر ظلم، تحقیر و سلطه است. هر جا که انسان در برابر باطل ایستاد و تسلیم نشد، در حقیقت به مکتب امام و مکتب انبیا پیوسته است.»

وی با رد برخی برداشت‌های محدود از مفهوم مقاومت تأکید می‌کند: «گاهی تصور می‌شود مقاومت یعنی جنگ و سختی؛ در حالی‌که حقیقت مقاومت، ایستادن بر مسیر حق برای ساخت آینده‌ای بهتر است. جامعه‌ای که اهل مقاومت باشد، زندگی آبادتر و عزتمندتری خواهد داشت. امروز بیش از هر زمان دیگر باید با مکتب مقاومت همراه شویم، زیرا این مکتب کلید رهایی و رمز بقاست.»

بحران‌های اخیر و بازخوانی مفهوم وطن

شریفی یزدی معتقد است تحولات و رخدادهای سال‌های اخیر، به‌ویژه تجربه‌های مشترک ملی، زمینه توجه بیشتر نسل جوان به موضوع هویت ملی و سرنوشت کشور را فراهم کرده است. او می‌گوید: «اتفاقاتی که در این مدت رخ داده همه نسل‌های ما را تحت تأثیر قرار داده است. مقاومتی که شکل گرفت و واقعیت‌هایی که در جریان این رخدادها آشکار شد، برای بخشی از نسل جوان نیز قابل تأمل بود.»

به گفته وی، بخشی از نسل Z در جریان این تحولات با پرسش‌های تازه‌ای درباره تاریخ معاصر ایران، مفهوم مقاومت و عوامل شکل‌گیری قدرت و انسجام ملی مواجه شد.

شریفی یزدی ادامه می‌دهد: «برای نسل‌های دهه ۴۰، ۵۰ و ۶۰ تجربه دفاع مقدس وجود داشت، اما برای نسل جدید چنین تجربه‌ای به آن شکل ملموس نبود. برخی رخدادهای اخیر باعث شد بخشی از این مفاهیم برای نسل جوان عینی‌تر و قابل لمس‌تر شود.»

فرصت تازه برای روایت تاریخ

این جامعه‌شناس معتقد است تحولات اخیر می‌تواند فرصت مناسبی برای گفت‌وگو با نسل جوان درباره تاریخ معاصر ایران، هویت ملی و آرمان‌های انقلاب اسلامی فراهم کند. او می‌گوید: «در کوتاه‌مدت نباید انتظار تغییرات ناگهانی داشت، اما امروز زمینه‌های مناسبی برای گفت‌وگو با نسل جدید فراهم شده است. مسئله مهم این است که بتوانیم با زبان و ادبیات قابل فهم برای جوانان، این مفاهیم را تبیین کنیم.»

وی تأکید می‌کند: «نسل جوان باید بداند ایران در طول تاریخ بارها با تهدیدها و فشارهای بیرونی مواجه شده اما توانسته از این آزمون‌ها عبور کند. جنگ تحمیلی هشت‌ساله یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این تجربه تاریخی است.»

شریفی یزدی در پایان خاطرنشان می‌کند: «اتفاقات اخیر می‌تواند زمینه مناسبی برای آشنایی عمیق‌تر نسل جدید با مفاهیمی مانند هویت ملی، وطن‌دوستی، مقاومت و تاریخ معاصر ایران فراهم کند؛ البته تحقق این هدف نیازمند روایت‌گری درست، استفاده از رسانه‌های مورد توجه نسل نو و گفت‌وگو با آنها به زبان خودشان است.»

شاید مهم‌ترین ویژگی نسل Z را بتوان در روحیه پرسشگری، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و حساسیت نسبت به آینده کشور دانست. نسلی که اگرچه امام خمینی(ره) را از نزدیک ندیده است، اما در بسیاری از بزنگاه‌های ملی نشان داده نسبت به آرمان‌هایی همچون استقلال، عزت ملی، پیشرفت ایران و دفاع از منافع کشور احساس تعلق دارد؛ سرمایه‌ای اجتماعی که می‌تواند زمینه‌ساز پیوند عمیق‌تر نسل جدید با تاریخ، هویت و آینده ایران باشد.

 
 منبع: ایرنا